Web Page Maker

HERINNERINGS WANDELING
BERTEM

Wandel door het charmante Bertem en laat je zintuigen verwennen.
Deze wandeling staat in het teken van herinneringen. De verschillende prikkels tijdens de wandeling zijn een stimulans om oude verhalen op te rakelen; verhalen die jou en je wandelpartner aangenaam zullen verrassen. Beleef samen deze herinneringen en geniet van de mooie omgeving die het dorp aan de Voer jou te bieden heeft.

ook INLEEFWANDELING. 

LDC: Egenhovenstraat 24 – 3060 Bertem  
Deze wandeling is een onderdeel van het project dementievriendelijk Bertem. De drijfveer achter dit project zit in het creëren van een dementievriendelijke gemeente met als doel dementie meer onder de aandacht te brengen en zodanig het taboe te doorprikken. Dat houdt onder andere in dat Bertem, naast een goede dienstverlening en informatieverstrekking, wil bijdragen aan een waardevol vrijetijdsaanbod voor personen met dementie en hun mantelzorgers.  

De wandeling is ongeveer 2 km lang en duurt max 2u. (tussenstops 

inbegrepen).


Deze wandeling is niet echt geschikt voor een aangepaste rolwagen 

(zitschaal), gelieve hier rekening mee te houden.


Een bezoek aan de pastorij kan elke woensdag van 14u. tot 16u. 

en elke vrijdag van 19u. tot 21u.


Het is mogelijk om een rolstoel te lenen van het Lokaal Dienstencen-

trum (LDC) De Blankaart

Startpunt van de wandeling:

LDC De Blankaart    Egenhoventraat 24 - 3060 Bertem

Vanuit het LDC loop je richting de Egenhovenstraat. Sla rechtsaf naar het kapelletje van het klooster (in Bertem zegt men: 't kluster). Dit kapelletje bevindt zich op de hoek van de Paardenstraat en de Egenhovenstraat. Je hebt hier de kans om voor 50 cent een kaarsje te branden. De opbrengst wordt gebruikt voor het onderhoud.

Het kapelletje maakte deel uit van het klooster van Bertem. Het klooster was een pachthof dat eigendom was van Jean-Baptist Humblé, een lijnwaad-koopman die in Bertem was geboren maar in Gent woonde. In zijntestament had hij laten opmaken dat de congregatie van de Zusters vanLiefde dit pachthof zou erven. De eerste stichting in 1817 bestond uitzeven zusters die arme, oude mensen moesten voorzien van lijnwaad(een soort linnen), kleding en eten. In 1888 werden een 100-tal bejaarden en ongeneesbare zieken verzorgd. Het klooster moderniseerde langzamerhand in de huidige vrije school en het bejaardenhuis St.-Bernardus. Deze naam is ook afkomstig van de in 1895 gebouwde neogotische kapel die toegewijd is aan St. Bernardus. 

Herken je deze geur?

Heb je vroeger ook kaarsjes gebrand in een kapel of in deze kapel?

Welke verschillen zie je?

Heb je het klooster zo nog gekend?

Ken jij nog liedjes over O.L.Vrouw?

Zingen we ....

Blijf in de Egenhovenstraat en loop rechtdoor richting de kruising met de Rotspoelstraat. Hier stop je bij het kapelletje van Wivina waar een bank is voorzien, om even uit te rusten.

Dit kapelletje is ter ere van Wivina Van Bijgaarden. Een legende vertelt dat ze een uitgedoofde kaars weer liet branden. Zij is de patrones tegen oog- en keelpijn, pyrexie (koorts) en mond- en klauwzeer. Ze wordt afgebeeld in kloosterhabijt met een staf in de ene hand. Dit duidt erop dat zij abdis is geweest. In de andere hand houdt ze een brandende kaars. Dit verwijst naar haar wonder. Haar naamdag is op 17 december. 

Daal af richting de Rotspoelstraat, de weg met de kasseien. Wees voorzichtig bij het afdalen van de berg. Bij nat weer kunnen de kasseien glad zijn.

Ondertussen kan je terugblikken naar de tijd dat een groot deel van de wegen uit kasseien bestond. Hoe was dit?

Een stukje verderop in de Rotspoelstraat bevindt zich de Hendrikxhoeve aan de rechterkant. De poort staat hier altijd open, je kan gerust een 
kijkje nemen op de binnenkoer. 

Deze middelgrote hoeve was het pachthof van de rijke herenboeren van de familie Hendrickx. Ze dateert gedeeltelijk uit de 18de eeuw. De stallen en het bijgebouw in baksteen zijn versierd met zandstenen omlijstingen rond deuren en vensters. Dit was ook de woonplaats van burgemeesters Jan-Frans Forneville (1830 tot 1831) en Raymond Hendrickx (1921 tot 1930). Burgemeester Hendrickx bleef er wonen tot het gebouw na zijn dood verkocht werd aan de familie Verschaeren De Trachi. 
In de jaren ‘70 verkocht deze familie het hoofdgebouw aan de huidige eigenaars, de familie Stalmans Van Daele. De stalling bleef echter in handen van de familie Verschaeren.

Kende je vroeger boeren en boerderijen?

Er werden vroeger veel liedjes over het boerenleven gezongen, ken je er nog?

Loop de Rotspoelstraat uit en sla linksaf op het kruispunt met de Dorpstraat. Steek de straat over en neem rechts het zandweggetje (naast 

huisnummer 134) naar de Eyckenmolen. (Het zandweggetje wordt aangegeven met een verkeersbord uitgezonderd rijwielen”)

Enkel het sluiswerk blijft nog over van de oude graanwatermolen. 
Het bouwjaar van de molen is niet gekend. De molen heeft vele molenaars gehad waarvan Emiel Vleeracker (eigenaar vanaf 1919) de laatste was. Hij was in Bertem gekend alsMille-n-Oet-de muile. In 1964 werd het waterrad weggenomen. 

Bij de Eyckenmolen toegekomen stoppen we even en luisteren we naar het kabbelende water.

Wat betekent de Voer de Bertem?

Welke verschillen zijn er allemaal te zien?

Zeg de 'Blauwe molen' je wat?

Ja, zingen maar.

Voor de rolstoelgebruikers is het aan te raden om terug te gaan naar de Dorpstraat. Daar aangekomen ga je terug richting het kruispunt met de Rotspoelstraat. Ga daar rechtdoor richting het kruispunt met de Sint-Fransicusberg. Ga hier linksaf. In deze straat kan je het gebouw van de molen langs de voorkant bezichtigen. 


Niet rolstoelgebruikers kunnen via de weg langs de Voer wandelen naar het bruggetje om terecht te komen in de straat Sint-Fransicusberg. 


Beide wegen komen samen aan dit bruggetje. Wanneer je de brug bent overgestoken neem je links het pad (met de verkeersremmers) langs de Voer. Aan de rechterkant passeren we de nieuwe Chirolokalen en het speelpark. Op deze plaats stond vroeger het Hof van Overdijle. Er zijn banken voorzien om uit te rusten in het speelpark. 

Het verdwenen Hof van Overdijle was een vroeger pachthof dat eigendom was van Petrus Wouters. Hij verpachtte* het Hof van Overdijle als laatste. Hof van Overdijle werd door de Fransen aangeslagen en Peter Wouters kreeg het eigendomsrecht over het goed. Het kadaster van 1806 gaf hem aan als eigenaar. Dit gebouw is in de jaren 70 volledig afgebroken.


* verpachten: huren van een stuk grond of water, of van een bedrijfsgebouw om er inkomsten of ander profijt uit te halen.

Loop verder richting het dorpsplein. Hier heb je de gelegenheid een Teusser te drinken in het Café de Blok of gewoon even uit te rusten. 


Dit amberkleurig bier van hoge gisting met nagisting in de fles is een uniek bier met moutzoetig karakter. Het werd gebrouwen ter gelegenheid van de inhuldiging van het nieuwe gemeentehuis op 
22 september 2001. De naamvan het streekbier brengt eeraan de stevige veekoopmannen van Bertem, de Teussers. 

Op het bierflesje is een foto aangebracht waar u heel goed kunt zien wat het teussergebaar is. Twee handen die het gebaar (handgeklap) uitvoeren waarmee de veeboeren een overeenkomst afsloten.

Heb je dit bier al geproefd?

Was je bij de opening van het nieuwe gemeentehuis?

santée santée geef ons nog ......

we gaan nog niet naar huis ........

Steek het dorpsplein over en sla de Vossenstraat in (straat langs de kapperszaak Steff s D. Team). De volgende stop is bij de pastorij van

Bertem. De pastorij is elke woensdag open van 14u tot 16u en elke vrijdag van 19u tot 21u. 

In de 16de eeuw kreeg ook Bertem te kampen met godsdiensttwisten. De pastorij werd geplunderd en was onbewoonbaar. De pastoor moest het enkele jaren zonder eigen woning stellen. In 1631 werd er uiteindelijkeen nieuwe pastorij opgetrokken in de Vossenstraat. Om het gebouwte beschermen werd er 10 jaar later een gracht omheen gegraven.Het mocht niet baten, want in 1691 werd de schuur toch nog plargebranddoor Franse troepen.
Na 140 jaar was het gebouw verouderd en uit de mode. De pastorij werd verbouwd. De werken zijn voltooid in 1770 zoals de datum boven de deur getuigt. Het resultaat was een fraai Lodewijk XVI-gebouw. Dankzij de mooie tuin had de pastorij de allures van een landhuis waarbij de vooren achtergevel op dezelfde evenwichtige wijze werden opgebouwd. Het is dan ook meer dan terecht dat het hele complex (met wagenhuis, poortgebouw, muur en gracht) sinds 1993 beschermd is. Bij dezelfde gelegenheid werden ook de pastorij en de tuin als dorpsgezichtgeklasseerd. Veel getrouwde koppels uit Bertem hebben hier tegenover de pastoor elkaar het ja-woord gegeven. 

Je kan hier genieten van de prachtige tuin of een kijkje gaan nemen naar een tentoonstelling op de eerste verdieping. 

ik heb een huis met een ........

Rond de parochiezaal Ons Huis” speelde zich grotendeels het verenigingsleven van Bertem af. Hier was vroeger de Chiro
gevestigd. Deze is verhuisd naar hun huidige lokaal op de Sint-Franciscusberg die je daarnet bent gepasseerd. 

Naast de Chiro heeft Bertem ook twee fanfares.
De "vier Heemskinderen ” (opgericht in 1867)
en
de 'Vrijheidszonen' (ontstaan in 1891).

Ben jij nog lid geweest van een jeugdbeweging, Chiro, scouts, een fanfare....? 

Ken jij nog Chiro liedjes of liedjes van een andere jeugdbeweging...?

Steek de straat over en ga langs parochiezaal Ons Huis” over het bruggetje richting de Sint-Pieterskerk. Op de hoek met de dorpstraat zul je onverrichterzake zoeken naar het Chiro-kapelletje, in plaats daarvan zie je een garage.


De grond voor het Chirokapelletje op de hoek van de Groenendaal en de Dorpstraat werd geschonken door de familie Van Hamme. De Burchtgravin is de patrones van Chiro, werd in het kapelletje gezet. Het was de plaats van gebed en de opening van de activiteiten elke zondag.
Toen de Witte Wijk er kwam moest het kapelletje afgebroken worden. De gronden van de familie Van Hamme werden verkaveld. Het kapelletje had er moeten blijven staan,
Als reactie werd door de Landelijke Gilde en KVLV in september 1982 beslist een nieuwe kapel te bouwen op grond geschonken door Theophile Peeters. 

Ga verder langs de garage naar de Sint-Pieterskerk., links het pachthof 'Hof van Bertie'.


Hof van Bertie 

Zicht op Bertem rond 1909

Sla linksaf, tussen twee pachthoven (het eerste deel van de weg is geasfalteerd, daarna kasseien - zeer slecht begaanbaar!!). Aangekomen aan de kerk kunt u de tijd nemen om deze site te bezoeken. Neem zeker eens een kijkje aan het oorlogsgraf van Bertem.


Romaanse
Sint-Pieterskerk

 Deze kerk werd gebouwd in de eerste
helft van de elfde eeuw en gerestaureerd in 1935. Ze werd opgetrokken in Maasromaanse stijl, onder andere herkenbaar aan de massieve westertoren en aan het driebeukige schip zonder kruisbeuken. Het is een van de oudste bewaarde kerken van Brabant en de trots van Bertem. Als je voor de kerk staat zie je links van de toren het Vagevuur. Dit deed dienst als begraafplaats van de herenboeren van het dorp.
Families Vanhamme, Hendrickx en Forneville liggen hier begraven. Ook de stichter van het klooster Jan-Baptist Humble en de pastoor van Bertem Jan Thus hebben hier hun laatste rustplaats..

Ga via de poort van het kerkhof richting het LDC waar de wandeling eindigt. Geniet hier nog van een lekker kopje koffie of een stevige Teusser terwijl je verder herinneringen ophaalt!

Vragen i.v.m. DEMENTIE

Neem dan gerust contact op met onze psychologe Hilde