Bij een neusverkoudheid verwensen we vaak een lopende en irriterende neus, maar toch is onze neus een wonderlijk instrument dat ons beschermt tegen diverse gevaren, maar ook onze gezondheid stimuleert. Er zijn in de Nederlandse taal een veertigtal uitdrukkingen in verband met de neus zoals: ‘Met je neus in de boter vallen!’ of ‘Iemand bij de neus nemen!’ De neus zorgt ervoor dat we zuurstof binnen krijgen en dat we ons beschermen tegen ongewenste stoffen.

De neus is van levensbelang

Alles wat we ervaren in ons leven gebeurt via onze zintuigen en die zorgen ervoor dat wat noodzakelijk is voor ons voortbestaan in ons lichaam terechtkomt en houdt het ongewenste zoveel mogelijk buiten.
De neus heeft een sturende functie.

• De belangrijkste taak is de aanvoer van zuurstof, want zonder zuurstof kunnen we niet leven. De neus voert niet alleen zuurstof aan, maar reinigt deze door de haartjes in de neus die als een soort filter functioneren.
• Daarnaast wordt de aangevoerde lucht uit de buitenwereld opgewarmd zodat de lichaamstemperatuur constant blijft voor ze naar de longen wordt gestuurd. Uiteraard ademen we eveneens via de mond zuurstof in, maar die is niet gefilterd en niet op lichaamstemperatuur gebracht.
  • Onze neus is direct verbonden met de bijholten, ook sinussen genoemd. De functie van de sinussen (neusbijholten) is nog niet volledig duidelijk, maar ze helpen bij het filteren, verwarmen en bevochtigen van de ingeademde lucht, bieden bescherming door het absorberen van schokken. Ze produceren slijm dat helpt bij de afweer tegen virussen en bacteriën.
• Een belangrijke functie van de neus is de reukzin die als controlemechanisme functioneert. We ruiken of voedsel aangenaam, vers of bedorven is of dat er verdachte geuren van gassen of milieuvervuiling aanwezig zijn.
  • De neus staat tussen de ogen en de mond, zo zien en ruiken we het voedsel voor we het in de mond steken. Als we toch iets eten dat bedorven is, reageren we door dat uit de mond te halen en als we het al hebben ingeslikt, hebben we een extra veiligheidsmechanisme om het uit te braken. Als dat niet lukt, kan het nog steeds via diarree snel worden afgevoerd.
  • De geur heeft een directe invloed op ons brein, de plaats waar alles geregeld wordt wat er in ons lichaam gebeurt.
  • De reuk heeft een grote invloed op het verteringsstelsel. Als we de aangename geur van een voedingsmiddel of gerecht opsnuiven, worden de speeksel- en maagklieren geactiveerd zodat het voedsel goed verteerd wordt. Bij onaangename geuren ontstaat er een spontaan verzet.

Er zijn mensen waarbij door omstandigheden het geurvermogen uitvalt, maar zij verliezen evenzeer het vermogen om te proeven. Dat doet zich soms ook voor bij mensen die aan de ziekte van Alzheimer lijden.